Katedra w Durham

Kryjąca relikwie Św. Kutberta katedra, klasztor oraz zamek w angielskim Durham leżą na wysokim cyplu zakola rzeki Wear. Tak eksponowana lokalizacja oraz szybkie tempo budowy katedry na jej początkowym etapie (1093-1104) dają niezapomniane wrażenie potęgi i solidności architektury normandzkiej oraz ducha romańskiego w Brytanii. Święte relikwie zapewniły znaczenie oraz bogactwo owego północnego przyczółka Anglii, czyniąc z niego cel pielgrzymek chrześcijan. Klasztor oraz zamek umocniły pozycję katedry w okresie średniowiecza aż do kasacji zakonów (1536-1540). Katedrę jako pierwszy budynek w Europie przekryto wyłącznie kamiennym sklepieniem, stosując przypuszczalnie po raz pierwszy w historii układ krzyżowo-żebrowy, który miał pozwolić przekształcić ciężkie formy stylu romańskiego w lekkość i strzelistość gotyku. Nawa główna silnie oddziałuje na widza dzięki zachowaniu równowagi między solidnością brył i lekkimi proporcjami arkad empor, a także wysoko (22,2 m) założonym sklepieniem. Motywy normandzkiej dekoracji w postaci jodełki, kanelowania, kratki i spiral po raz pierwszy żłobionych w potężnych filarach podkreślają ich masę oraz naprzemienny rytm, który uwypukla godność i dostojeństwo tej perły architektury romańskiej.